Samoopodatkowanie się przedsiębiorstw na rzecz ochrony klimatu

Wprowadzenie

Zapobieganie zmianom klimatu jest obecnie jednym z najpoważniejszych globalnych wyzwań. Zmiany te spowodowane są między innymi nadmiernymi emisjami gazów cieplarnianych do atmosfery, głównie dwutlenku węgla pochodzącego ze spalania paliw. Skutkami zmian klimatu są ekstremalne zjawiska pogodowe czy wzrost poziomu mórz.

W niektórych państwach próbuje się ograniczać emisje gazów cieplarnianych za pomocą podatków nakładanych na energię zużywaną w przedsiębiorstwach. Takie podatki, tzw. podatki węglowe mogą być uzależnione od ilości dwutlenku węgla powstającego przy spalaniu różnych paliw. Podatki od emisji CO2 stosowane są w niektórych państwach w celu realizacji założeń krajowej polityki klimatycznej. Zaletą tych instrumentów jest to, że nie opierają się one na odgórnych nakazach czy zakazach, ale dają podmiotom gospodarczym możliwość wyboru najbardziej opłacalnej z ich punktu widzenia reakcji (dalszego emitowania bądź ograniczenia emisji w celu obniżenia kwoty podatku). Informując o wysokości rzeczywistych kosztów społecznych związanych z zużyciem energii podatki węglowe wprowadzają swego rodzaju cenę na emitowanie gazów cieplarnianych.

W ostatnich latach podatki lub opłaty węglowe są dobrowolnie wprowadzane przez niektóre przedsiębiorstwa. Podatki te uzupełniają podatki węglowe odprowadzane na rzecz państwa. W krajach, w których takie podatki nie są stosowane wewnętrzne ceny emisji dwutlenku węgla stanowią pewien odpowiednich substytut danin publicznych.

Rodzaje wewnętrznych podatków węglowych

Przedsiębiorstwa stosują różne rozwiązania prowadzące do ukształtowania się wewnętrznej ceny emisji dwutlenku węgla.

Jeden ze sposobów polega na wprowadzaniu wewnętrznych podatków lub opłat węglowych, które – podobnie jak tradycyjne podatki – służą gromadzeniu dochodów potrzebnych do finansowania różnych zadań. Środki zgromadzone na pośrednictwem podatków „firmowych” przeznaczane są na sfinansowanie przedsięwzięć przyczyniających się do ograniczenia wpływu organizacji lub innych podmiotów na klimat.

Jedną z pierwszych większych firm, która wprowadziła wewnętrzną opłatę węglową jest Microsoft. Opłata służy osiąganiu ambitnego celu klimatycznego polegającego na osiągnięciu i utrzymaniu neutralności węglowej w całej firmie. Strategia ta, przyjęta przez spółkę z Redmond w 2012 r., opiera się na odpowiednim kompensowaniu emisji gazów cieplarnianych pochodzących z wykorzystania energii w centrach danych i innych budynkach, a także z lotów biznesowych. Kompensacja emisji odbywa się dzięki działaniom przyczyniającym się do ograniczenia ilości gazów cieplarnianych ze źródeł znajdujących się w różnych częściach świata, również w krajach mniej zamożnych. Działania te polegają na wspieraniu inwestycji w odnawialne źródła energii, poprawę efektywności energetycznej czy recykling odpadów elektronicznych. Przedsięwzięcia realizowane są na przykład poprzez zakup świadectw potwierdzających wytworzenie energii elektrycznej w odnawialnym źródle czy dofinansowanie wymiany pieców na bardziej wydajne. Oszczędza się w ten sposób zasoby energetyczne, a także przyczynia się do poprawy stanu zdrowia mieszkańców.

Wewnętrzna opłata węglowa ustalana jest w Microsoft w oparciu o wysokość środków, które muszą zostać poniesione, aby przedsiębiorstwo mogło pozostać neutralne dla klimatu. Cenę za tonę emisji oblicza się wówczas dzieląc ustaloną w ten sposób kwotę przez przewidywaną wielkość emisji dwutlenku węgla. Poszczególne oddziały Microsoftu są następnie obciążane opłatą węglową stanowiącą iloczyn ceny emisji i ilości gazów cieplarnianych pochodzących z wykorzystania energii. Jednostki firmy muszą uwzględniać opłatę w swoich planach finansowych, a więc są mobilizowane do działań zapobiegającym zmianom klimatu.

Innym sposobem przypisania emisjom gazów cieplarnianych wartości pieniężnej jest odgórne określenie ceny za tonę gazów cieplarnianych. Firma może przyjąć jedną lub kilka różnych cen. Taki zabieg służy nie tyle gromadzeniu niezbędnych środków finansowych, ile ocenie ryzyka, podejmowaniu optymalnych decyzji odnoszących się do emisji gazów cieplarnianych z przedsiębiorstwa lub informowaniu interesariuszy.

Podstawą ustalenia wysokości ceny emisji może być na przykład cena uprawnienia do wyemitowania tony dwutlenku węgla w ramach europejskiego systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych. System ten funkcjonuje w krajach Unii Europejskiej i kilku innych państwach. Ceny uprawnień emisyjnych wykorzystał chociażby Eskom, południowoafrykański producent energii elektrycznej. Wysokość wewnętrznej ceny węgla, służącej ocenie różnych przedsięwzięć inwestycyjnych, odpowiadała początkowo połowie ceny uprawnienia pozwalającej podmiotom uczestniczącym w „handlu emisjami” na wprowadzenie do atmosfery jednej tony ekwiwalentu dwutlenku węgla.

Korzyści z wdrażania wewnętrznych podatków węglowych

Korzyści w wdrażania wewnętrznych podatków węglowych mogą mieć różny charakter.

Skutki ekologiczne podatków węglowych polegają na ograniczeniu emisji gazów cieplarnianych i innych zanieczyszczeń związanych z produkcją i konsumpcją energii. Korzyści ekologiczne są możliwe dzięki racjonalniejszemu wykorzystaniu zasobów energii, zwiększonemu udziałowi energii odnawialnej czy stosowaniu paliw, których spalaniu towarzyszą małe ilości dwutlenku węgla. Przykład działań podejmowanych przez firmę Microsoft wskazuje, że korzyści ekologiczne mogą być osiągane poza firmą, dzięki przedsięwzięciom służącym mieszkańcom różnych krajów.

W innej amerykańskiej firmie – Ben & Jerry’s, opłata węglowa pomaga w tworzeniu odpowiedzialnych klimatycznie łańcuchów dostaw. Opłata, stosowana przez tego producenta lodów od 2015 r., została wdrożona po analizie całego procesu produkcji i dostaw. Uwzględnione zostało zużycie energii u hodowców bydła, w mleczarniach, budynkach administracyjnych firmy, a także zamrażarkach, w których przechowywane są gotowe produkty. Opłata o stawce 10 dolarów za tonę ekwiwalentu dwutlenku węgla generuje środki finansowe, które są przeznaczane na wsparcie hodowców w celu wykorzystania produktów ubocznych produkcji zwierzęcej jako źródła „zielonej” energii.

Wprowadzenie wewnętrznej ceny emisji dwutlenku węgla może zwiększyć świadomość ekologiczną pracowników oraz kadry zarządzającej. Dzięki temu mogą być oni bardziej zaangażowani w działania sprzyjające ochronie klimatu. Firma może też zdobyć większe zaufanie u klientów, poprawia się jej wizerunek na rynku i relacje z otoczeniem. Interesariusze przedsiębiorstwa mogą dowiedzieć się o rozmiarach oddziaływania firmy na klimat – nie tylko w ujęciu fizycznym, ale również wartościowym.

Korzyści o charakterze ekonomicznym z wprowadzania cen emisji dwutlenku węgla w przedsiębiorstwach wiążą się oczywiście z niższymi kosztami wykorzystania energii, zmniejszeniu obciążeń firmy związanych z podatkami od energii, opłatami czy karami za korzystanie ze środowiska. Firmy wdrażające rozwiązania sprzyjające ochronie klimatu mogą mieć łatwiejszy dostęp do zewnętrznych źródeł finansowania.

Wewnętrzne podatki lub opłaty węglowe ułatwiają w końcu podejmowanie decyzji zarządczych. Pozwalają bowiem identyfikować obszary, w których mogą pojawić się oszczędności, a także porównywać i porządkować technologie ochronne według kosztów redukcji emisji. Przykładowo, w firmie Akzo Nobel, przedsiębiorstwie z branży chemicznej z siedzibą w Amsterdamie, cena emisji dwutlenku węgla służy do porównywania wyników finansowych z działalności środowiskowej. Przedsiębiorstwo stosuje też inną, niższą cenę pozwalającą na obniżenie emisji netto do zerowego poziomu.

Podsumowanie

Korzyści z wdrażania wewnętrznych cen emisji gazów cieplarnianych mają charakter mniej lub bardziej wymierny. Mogą one występować nie tylko w sferze gospodarczej i ekologicznej, ale także społecznej. Wdrażanie takich cen świadczy o dobrowolnym, a przy tym ambitnym włączaniu się przedsiębiorstw w zapobieganie globalnym zmianom klimatycznym. Może to przynieść pozytywne skutki, zarówno w krótkiej, jak i dłuższej perspektywie.

 

Bibliografia

Ben & Jerry’s puts a price on its carbon, https://www.benjerry.com.

Carbon pricing. Seven things to consider when establishing a carbon pricing program, WSP, Nowy Jork 2017.

CDP Climate Change Report 2017. United Kingdom Edition, CDP.

Executive guide to carbon pricing leadership. A caring for climate report, United Nations Global Compact, 2015.

How-to guide to corporate internal carbon pricing. Four dimensions to best practice approaches, Ecofys, The Generation Foundation, CDP, Londyn 2017.

Microsoft global carbon fee, United Nations, https://unfccc.int/.

Zostaw komentarz

Twój adres e-mail nie będzie widoczny.