Bezskuteczna egzekucja a realizacja znamion przestępstw gospodarczych

W praktyce okazuje się, że wierzyciele niejednokrotnie mają problemy z dochodzeniem roszczeń. Niezależnie od posiadanych środków prawnych związanych z możliwością zabezpieczenia roszczeń na etapie przedsądowym oraz sądowym, zdarza się, że wierzyciele nie zostają zaspokojeni w wyniku postępowania cywilnego a następnie prowadzonej egzekucji. Pozostaje cały czas aktualne pytanie, czy wierzyciele mogą dochodzić roszczeń o zapłatę w inny sposób niż w postępowaniu cywilnym?


Brak spełnienia świadczenia pieniężnego przez dłużnika a następnie nieskuteczna egzekucja wierzyciela z majątku dłużnika, często poprzedzona jest szeregiem działań dłużnika mających na celu pokrzywdzenie wierzyciela.

Co do zasady, ustawodawca przewidział ochronę prawną wierzycieli poprzez instytucję skargi pauliańskiego, tj. w drodze powództwa o ubezskutecznienie czynności prawnej. Za każdym jednak razem wierzyciel narażony jest na ponoszenie wysokich kosztów postępowania w tym w szczególności opłat od pozwu, które co do zasady wynoszą 5% wartości przedmiotu sporu. Konieczność dochodzenia roszczeń w postępowaniu o zapłatę, postępowaniu egzekucyjnym a następnie w postępowaniu o ubezskutecznienie czynności prawnej, generuje istotne koszty po stronie wierzyciela oraz znacząco wydłuża czas dochodzenia roszczeń, a co najistotniejsze nie gwarantuje odzyskania należności. W sytuacji, gdy dłużnik podejmuje działania w celu przedłużania procesu bądź ukrywania majątku, dochodzenie roszczeń na drodze cywilnej może okazać się nienajlepszym rozwiązaniem.

Niewątpliwie należy mieć na uwadze działania lub ich brak podejmowania przez dłużnika. Umiejętna ocena zachowania dłużnika może okazać niezbędna do wyboru skutecznej metody dochodzenia roszczeń. Trzeba mieć na względzie, że na dłużniku spoczywa szereg obowiązków takich jak terminowe składanie sprawozdań finansowych (w przypadku spółek sp. z o.o. oraz S.A.) oraz terminowe złożenie wniosku o upadłość bądź restrukturyzację. W przypadku nie wywiązania się z obowiązków dłużnikowi grozi odpowiedzialność karna na gruncie ustawy o rachunkowości, kodeksu spółek handlowych lub poprzez orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej na gruncie ustawy prawo upadłościowe.

Jak wynika z ustawy o praniu brudnych pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, na podmiotach gospodarczych w przypadku transakcji równej lub przekraczającej wartość 10.000 Euro spoczywa obowiązek dokonywania transakcji bezgotówkowej. W konsekwencji należy stwierdzić, że dłużnik co do zasady dokonując transakcji o wartości równej lub przekraczającej wartość 10.000 Euro ma obowiązek dokonania jej w formie wpłaty lub przelewu bankowego, co pozwala w dalszej kolejności na ustalenie zasadności oraz celowości dokonanych transakcji. Może mieć to szczególne znaczenie gdy podejmowane działania przez dłużników zostają oceniane na płaszczyźnie ewentualnej odpowiedzialności karnej.

Ustawodawca wskazuje bowiem w kodeksie karnym katalog przestępstw przeciwko obrotowi gospodarczemu. Przedmiotem ochrony objęte są roszczenia uprawnionych wierzycieli i ich zabezpieczenie przed nieuczciwymi zachowaniami dłużników zmierzającymi do uniemożliwienia im zaspokojenia tych roszczeń. Ustawodawca przewiduje ochronę tzw. pewności obrotu gospodarczego, poprzez karalność  czynów dłużnika polegających na udaremnianiu lub ograniczenia zaspokojenia należności wierzycieli w wyniku tworzenia nowej jednostki gospodarczej i przeniesienia na nią składników swojego majątku. Odpowiedzialności karnej podlega ten kto będąc dłużnikiem kilku wierzycieli doprowadza do swojej upadłości lub niewypłacalności. Podobnie sytuacja wygląda w sytuacji gdy dłużnik w sposób lekkomyślny doprowadza do swojej upadłości lub niewypłacalności, w szczególności przez trwonienie części składników majątku, zaciąganie zobowiązań lub zawieranie transakcji oczywiście sprzecznych z zasadami gospodarowania. Odpowiednio w sytuacji której dłużnik, w razie grożącej mu niewypłacalności lub upadłości, nie mogąc zaspokoić wszystkich wierzycieli, spłaca jedynie niektórych z nich także podlega odpowiedzialności karnej.

Niewątpliwie z uwagą należy przyglądać się działaniom podejmowanym przez dłużnika, który może poprzez nieewidencjonowanie transakcji powyżej 10.000 Euro ale także niszczenie, usuwanie, ukrywanie dążyć do niwelowania dokumentacji działalności gospodarczej lub prowadzenia jej w sposób nierzetelny lub niezgodny z prawdą. Tego rodzaju działania dłużnika podlegają karze do 3 lat pozbawienia wolności. Postępowania karne zmierzające do wykrycia przestępczych działań dłużnika, mogą prowadzić nie tylko do wymierzania stosownej kary ale także do orzeczenia przez Sąd obowiązku naprawienia szkody przez wierzyciela. Wierzyciel jako pokrzywdzony w postępowaniu karnym, składając wniosek  o naprawienie szkody, uzyskuje realną szansę na odzyskanie należności. Należy pamiętać, że w przypadku złożenia wniosku o naprawienie szkody, sąd ma obowiązek wydania orzeczenia w tym zakresie.

Tym samym należy pamiętać, że wierzyciel podlega ochronie prawnej zarówno na płaszczyźnie prawa cywilnego ale także prawa karnego jak i innych licznych regulacji prawnych: m.in. takich jak: ustawa o rachunkowości, kodeks spółek handlowych,  prawo upadłościowe, ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

Zostaw komentarz

Twój adres e-mail nie będzie widoczny.